రెండు ప్రాసల బహువిధ కంద గర్భ మణికీరణము వృత్తము
( ననభనజ నననన లగ గణములు ) ప్రాస యతి (1,7) యతి (1,15,23)..
మనమున వరవర్ణి నిలువ మనునే? మరి కలవరపడి మకురము మరుగున్ !
నినచును వరవర్ణి నటన నినయన్ నిరతము కనులను నెలకొని నెగడున్ !
పెనగును వర సత్తుని గని వెనుకన్ వెరవక జగతిని వెడలును వెలుగున్ !
ననచును విరు లావనమున ననుచున్ నరకుచు దిగులును నభమున నడచున్!
అర్థం :-
వరవర్ణి = చెలి, మనునే = జీవించునే, మకురము = అద్దము, మరుగునను= ఆశ్రయించు,
నినచును = నాటును, నినయన్ = చేత , నెగడున్ = వర్ధిల్లు ,పెనగును = మెలిక పెట్టు ,
వర సత్తుని = వరము చే పొందిన బలము ,ననచును = పూయును , ఆవనము = కాపాడుట ,
ననుచున్ = అతిశయము,
భావము :- మనసున ప్రేయసి నిలచిన , మది నిశ్చలముగా నుండక, తన చెలి కళ్ళలో కనిపించునని అద్దము నాశ్రయించు, చెలి హావభావాలు కళ్ళలో నిత్యము ఉండి వృద్ధి జెందు, మనకు దేవుడిచ్చిన శక్తిని అంచనా వేసి, భయము లేకుండా లోకమున తిరుగును, వెనుకడుగు వేయక ముందుకు సాగును, అతిశయము కాదు ఆశ చిగురించి దిగులును ద్రుంచి, ఆకాశ మార్గమున విహరించును.
గర్భస్థ కందము 1 ప్రాస "న "
మనమున వరవర్ణి నిలువ
మనునే? మరి కలవరపడి మకురము మరుగున్ !
నినచును వరవర్ణి నటన
నినయన్ నిరతము కనులను నెలకొని నెగడున్ !
గర్భస్థ కందము 2 ప్రాస "ర "
వరవర్ణి నిలువ, మనునే?
మరి కలవరపడి మకురము మరుగును మనమున్!
వరవర్ణి నటన నినయన్
నిరతము కనులను నెలకొని నెగడును నినచున్ !
గర్భస్థ కందము 3 ప్రాస "న "
పెనగును వర సత్తుని గని
వెనుకన్ వెరవక జగతిని వెడలును వెలుగున్ !
ననచును విరు లావనమున
ననుచున్ నరకుచు దిగులును నభమున నడచున్!
గర్భస్థ కందము 4 ప్రాస "ర "
వర సత్తుని గని వెనుకన్
వెరవక జగతిని వెడలును వెలుగున్ ! పెనగున్!
విరు లావనమున ననుచున్
నరకుచు దిగులును నభమున నడచున్ ననచున్!
ఇలా వృత్తము నందు పాదములను స్థానభ్రంశము చేసిన మరిన్ని కందములు తయారగును.
( ననభనజ నననన లగ గణములు ) ప్రాస యతి (1,7) యతి (1,15,23)..
మనమున వరవర్ణి నిలువ మనునే? మరి కలవరపడి మకురము మరుగున్ !
నినచును వరవర్ణి నటన నినయన్ నిరతము కనులను నెలకొని నెగడున్ !
పెనగును వర సత్తుని గని వెనుకన్ వెరవక జగతిని వెడలును వెలుగున్ !
ననచును విరు లావనమున ననుచున్ నరకుచు దిగులును నభమున నడచున్!
అర్థం :-
వరవర్ణి = చెలి, మనునే = జీవించునే, మకురము = అద్దము, మరుగునను= ఆశ్రయించు,
నినచును = నాటును, నినయన్ = చేత , నెగడున్ = వర్ధిల్లు ,పెనగును = మెలిక పెట్టు ,
వర సత్తుని = వరము చే పొందిన బలము ,ననచును = పూయును , ఆవనము = కాపాడుట ,
ననుచున్ = అతిశయము,
భావము :- మనసున ప్రేయసి నిలచిన , మది నిశ్చలముగా నుండక, తన చెలి కళ్ళలో కనిపించునని అద్దము నాశ్రయించు, చెలి హావభావాలు కళ్ళలో నిత్యము ఉండి వృద్ధి జెందు, మనకు దేవుడిచ్చిన శక్తిని అంచనా వేసి, భయము లేకుండా లోకమున తిరుగును, వెనుకడుగు వేయక ముందుకు సాగును, అతిశయము కాదు ఆశ చిగురించి దిగులును ద్రుంచి, ఆకాశ మార్గమున విహరించును.
గర్భస్థ కందము 1 ప్రాస "న "
మనమున వరవర్ణి నిలువ
మనునే? మరి కలవరపడి మకురము మరుగున్ !
నినచును వరవర్ణి నటన
నినయన్ నిరతము కనులను నెలకొని నెగడున్ !
గర్భస్థ కందము 2 ప్రాస "ర "
వరవర్ణి నిలువ, మనునే?
మరి కలవరపడి మకురము మరుగును మనమున్!
వరవర్ణి నటన నినయన్
నిరతము కనులను నెలకొని నెగడును నినచున్ !
గర్భస్థ కందము 3 ప్రాస "న "
పెనగును వర సత్తుని గని
వెనుకన్ వెరవక జగతిని వెడలును వెలుగున్ !
ననచును విరు లావనమున
ననుచున్ నరకుచు దిగులును నభమున నడచున్!
గర్భస్థ కందము 4 ప్రాస "ర "
వర సత్తుని గని వెనుకన్
వెరవక జగతిని వెడలును వెలుగున్ ! పెనగున్!
విరు లావనమున ననుచున్
నరకుచు దిగులును నభమున నడచున్ ననచున్!
ఇలా వృత్తము నందు పాదములను స్థానభ్రంశము చేసిన మరిన్ని కందములు తయారగును.
